Hoeveel fouten mag je maken bij het praktijkexamen voor je autorijbewijs?

Bij het praktijkexamen voor je autorijbewijs mag je een beperkt aantal kleine fouten maken zonder direct te zakken. Het CBR hanteert een puntensysteem waarbij kleine fouten oplopen tot een maximum: kom je boven dat maximum uit, dan zak je. Eén ernstige of gevaarlijke fout is altijd direct reden voor een onvoldoende, ongeacht hoe goed de rest van je rit was. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over hoe het beoordelingssysteem van het CBR precies werkt.

Wat telt het CBR als een fout tijdens het rijexamen?

Het CBR beoordeelt tijdens het praktijkexamen elk moment waarop je rijgedrag afwijkt van wat een veilige, correcte bestuurder zou doen. Elke afwijking die de examinator noteert, telt als een fout. Die fouten worden onderverdeeld in categorieën op basis van hoe ernstig de situatie is die ze veroorzaken of hadden kunnen veroorzaken.

De examinator let op een breed scala aan rijvaardigheden. Denk aan:

• Spiegels controleren voor en tijdens het rijden
• Correct en tijdig richting aangeven
• Positie op de rijbaan
• Snelheidsaanpassing aan de situatie
• Voorrang verlenen aan andere weggebruikers
• Veilig invoegen en uitvoegen op de snelweg
• Bijzondere verrichtingen zoals achteruitrijden of keren

Elke handeling die je uitvoert, of juist nalaat, kan een fout opleveren. De examinator schrijft niets op om je te straffen, maar om een objectief beeld te krijgen van jouw rijvaardigheid. Het gaat er uiteindelijk om of jij veilig en zelfstandig aan het verkeer kunt deelnemen.

Hoeveel kleine fouten mag je maken voordat je zakt?

Voor het praktijkexamen auto (rijbewijs B) geldt dat je maximaal tien kleine fouten mag maken om te slagen. Maak je elf of meer kleine fouten, dan zak je voor het examen. Dit geldt ongeacht of je verder een vlekkeloze rit hebt gereden.

Dat klinkt misschien als een ruime marge, maar in de praktijk loopt het puntentotaal sneller op dan je denkt. Een examen duurt ongeveer 55 minuten en je rijdt door uiteenlopende verkeerssituaties: woonwijken, drukke kruispunten, rotondes en vaak ook de snelweg. In al die situaties wordt je rijgedrag continu beoordeeld.

Het is ook goed om te weten dat één fout op zichzelf zelden het probleem is. Het gaat om het totaalplaatje. Maak je steeds dezelfde fout, zoals vergeten de spiegel te controleren voor het afslaan, dan telt dat elke keer opnieuw. Consistentie in je rijgedrag is daarom net zo belangrijk als het vermijden van grote missers.

Wat is het verschil tussen een kleine fout en een ernstige fout?

Een kleine fout is een afwijking van correct rijgedrag die geen direct gevaarlijke situatie oplevert. Een ernstige fout is een fout waarbij de veiligheid van jezelf of anderen in het geding komt, of waarbij je een verkeersregel duidelijk overtreedt op een manier die tot een gevaarlijke situatie leidt of had kunnen leiden.

Kleine fouten

Kleine fouten zijn rijfouten die wel opvallen, maar waarbij de situatie nog beheersbaar is. Voorbeelden zijn: iets te laat richting aangeven, de spiegel een fractie te laat controleren of een iets te ruime bocht nemen. Ze tellen mee in het puntentotaal, maar één kleine fout op zichzelf levert geen onvoldoende op.

Ernstige fouten

Ernstige fouten zijn fouten waarbij de examinator oordeelt dat de situatie gevaarlijk was of gevaarlijk had kunnen worden. Denk aan: geen voorrang verlenen terwijl een andere bestuurder moest remmen, te hard rijden in een 30-kilometerzone of een rood stoplicht negeren. Eén ernstige fout betekent direct een onvoldoende, ongeacht hoe goed de rest van het examen verliep.

Welke fouten leiden direct tot een onvoldoende?

Bepaalde fouten leiden altijd direct tot een onvoldoende, ongeacht het aantal kleine fouten dat je al had gemaakt. Dit zijn fouten waarbij de examinator moet ingrijpen of waarbij de verkeersveiligheid ernstig in gevaar komt.

Fouten die direct tot zakken leiden zijn onder andere:

• Door rood rijden of een stopbord negeren
• Geen voorrang verlenen terwijl dit verplicht is, waardoor een andere weggebruiker moet remmen of uitwijken
• Gevaarlijk invoegen op de snelweg zonder voldoende ruimte
• De examinator moet ingrijpen om een ongeluk te voorkomen, via het stuur of de rem aan zijn kant
• Ernstig te hard rijden, zoals 60 rijden in een 30-zone
• Gevaarlijk achteruitrijden zonder voldoende controle over de omgeving

Het gaat bij deze fouten niet om pech of een kleine vergissing. Het zijn situaties waarbij je aantoont dat je de verkeerssituatie niet goed inschat of de basisregels van het verkeer niet toepast. De examinator heeft dan geen andere keuze dan je te laten zakken, hoe goed de rest van de rit ook was.

Hoe beoordeelt de CBR-examinator je rijgedrag?

De CBR-examinator beoordeelt je rijgedrag aan de hand van een gestandaardiseerd beoordelingsformulier. Elke fout die hij of zij noteert, valt in een vaste categorie. De examinator is getraind om objectief te beoordelen en volgt een vaste route die vooraf is bepaald, zodat alle kandidaten onder vergelijkbare omstandigheden worden getoetst.

Tijdens het examen zit de examinator naast je en geeft alleen instructies over de te rijden route. Hij of zij reageert niet op je rijgedrag, geeft geen aanwijzingen en laat bewust weinig merken. Dat kan spannend voelen, maar het is juist de bedoeling: de examinator wil zien hoe jij zelfstandig omgaat met verkeerssituaties.

Na afloop van het examen bespreekt de examinator de uitslag met je. Als je gezakt bent, legt hij of zij uit welke fouten de doorslag hebben gegeven. Die terugkoppeling is waardevol: je weet precies waar je de volgende keer extra aandacht aan moet besteden.

Een paar dingen die de examinator altijd meeneemt in zijn beoordeling:

• Hoe je omgaat met onverwachte situaties in het verkeer
• Of je anticiperend rijdt of juist reactief
• De mate van zelfstandigheid: heb je de examinator nodig om je te sturen, of rijd je op eigen initiatief veilig?
• Je algehele rijhouding en zelfvertrouwen achter het stuur

Wat kun je doen als je het niet eens bent met de uitslag?

Als je het niet eens bent met de uitslag van je praktijkexamen, kun je bij het CBR een klacht indienen of bezwaar maken. Het CBR heeft hiervoor een officiële procedure. Je kunt je bezwaar schriftelijk indienen binnen zes weken na de examendatum.

In de praktijk is een succesvol bezwaar zeldzaam, omdat de examinator een getrainde professional is die aan de hand van een objectief formulier beoordeelt. Maar als je het gevoel hebt dat de beoordeling niet klopte, of dat er iets onregelmatigs is gebeurd tijdens het examen, is het je goed recht om dit aan te kaarten.

Wat je kunt doen:

1. Vraag om een toelichting direct na het examen. De examinator is verplicht de uitslag te bespreken en toe te lichten welke fouten zijn gemaakt.
2. Bekijk het beoordelingsformulier. Je hebt recht op inzage in de notities van de examinator.
3. Dien een klacht in bij het CBR als je meent dat het examen niet correct is verlopen. Dat kan via de officiële klachtenprocedure op de website van het CBR.
4. Overweeg een second opinion. In sommige gevallen kun je vragen om een herexamen met een andere examinator, al is dit geen standaard recht.

Wat je in elk geval het beste kunt doen na een onvoldoende: gebruik de feedback van de examinator als startpunt voor je volgende rijlessen. Weet je precies waar het misging, dan kun je gericht werken aan die punten.

Wil jij goed voorbereid aan je praktijkexamen beginnen? Bij Van Buuren Opleidingen rijden we autorijlessen met een vaste instructeur, zodat je stap voor stap werkt aan precies die onderdelen die tellen bij het examen. Heb je vragen of wil je weten wat wij voor jou kunnen betekenen? Neem gerust contact op, we helpen je graag verder.